Truer
Fronte á velocidade superficial
Truer é un contafíos. Unha lupa que magnifica a trama do que nos rodea e coloca a nosa vista sobre o tecido que conforma as cousas, as súas unidades mínimas e os seus procesos invisibles. As obras desta exposición fannos calzar uns zapatos alleos: redúcennos o tamaño, enxalzan o xesto mínimo e pídennos tempo e coidados para o que convencionalmente lle restamos valor.
Sara Piñeiro convídanos a unha ollada vagarosa que enlaza recordos de infancia con preguntas da adultez, que rescata con delicadeza o que se desbota sen pensar. Na mesma sala na que explora incertezas existenciais do seu presente, compártenos o recordo duns debuxos esquecidos deses primeiros días cun lapis na man, unhas pequenas covas onde gorecía aos animais da súa imaxinación.
Os materiais empregados son subprodutos da industria, materiais auxiliares e periféricos doutras profesións e sectores: elementos necesarios para facer posible a nosa cotiandade, mais deseñados para pasar desapercibidos. Aquí, deixan de ser instrumento para converterse nun fin en si mesmos: reprogramar, reconstruír e retecer doutra maneira. Fan preciso agacharnos e observar con atención as estruturas que nos sosteñen; observar, analizar e chegar á materia prima das cousas, para recompoñer, recuperar, des-alienar.
Dicir que estamos na era das imaxes é unha obviedade repetida ata a saciedade. A sobresaturación e a procura constante do estímulo rápido forman parte do noso día a día: a vida dixital xa non é unha prótese, senón unha extensión de nós como individuos e como comunidade. Esta exposición proponnos deixar de esvarar infinitamente cara abaixo polas nosas pantallas e profundizar mirando debaixo. Que tece a nosa visión? Que fíos se entrelazan para urdir a imaxe do que somos, do que queremos ser? Lembremos que a representación da realidade nunha pantalla xorde grazas a centos, miles de pequenísimas fontes de luz, que, á súa vez, reciben instrucións de miles e millóns de ceros e uns, entramados de xeito específico para transmitir esa información. Mesmo na arte esquecémonos moitas veces de observar, precisamente, esa luz que nos permite percibir unha obra: todos eses útiles de iluminación que, malia estaren fóra do horizonte de visión, fan visible a peza, do mesmo xeito que nos falan con sinceridade sobre a historia do espazo que alberga a arte, sobre os medios e recursos dos que dispón, sobre os procesos que atravesou.
Mais tamén cabe preguntarse pola parte física da imaxe: os minerais que a terra agocha son os que fan posible a simulación virtual. Do chan que nos sostén extraemos unha cantidade innumerable de recursos que damos por sentado e non visualizamos as consecuencias; a ética para co medio e as comunidades das que se veñen extraendo estes materiais é unha das cuestións máis urxentes a resolver para o noso futuro global. O punto de partida de Sara Piñeiro é unha canteira familiar, na que o granito arrincado do chan levanta edificios a kilómetros del e sostén luxos alleos. Desa pedra que xa non está só quedou, como residuo, o po de granito que produciron as máquinas de corte; o mesmo po que forma parte das súas pezas. Estas partículas de cuarzo, mica e feldespato pasan de subproduto industrial a sedimento biográfico: integradas co látex, son pel do pasado; son, agora, algo máis que a pedra que antes eran. Dende aquí, continúa para incorporar todo tipo de partículas do próximo, recollendo a voaxa cotiá de fogares, rúas e terceiros espazos; restos de agresións, modificacións e erosión das superficies que nos acompañan; pegadas das vidas que por elas pasan.
Da contorna cotiá veñen tamén as fitas adhesivas: cintas de papel, de pintor, de aplicacións de escenario e cine. Nestas últimas, algunhas están pensadas para disimular e ocultar elementos, outras máis brillantes indican as posicións de obxectos e persoas en escea, puntos de visibilidade útil, sempre ocultas para o público. Sara Piñeiro trata estes materiais "como coidándolles a pel e quitándolles o escozor": liberadas da súa adherencia, poden saír do seu destino pechado e ser potencia doutra cousa. Agora, blandas e suaves, entrelázanse creando superficies pictóricas; tecidos de papel e cinta que invitan ao ollo a acougar, a aliviarse do estímulo constante. O tramado destas pezas fálanos tamén do traballo invisible, de procesos manuais, vagarosos e repetitivos. Así mesmo, déixanos entrever a intimidade da artista coa obra, os longos tempos compartidos, a acumulación infinda de xestos mínimos sen a cal sería imposible ter creado nada do que aquí vemos.
Sara Piñeiro amósanos diversos camiños para voltar á unidade ínfima, para repensar o pequeno, o esquecido, o insignificante. Coidar a mosca que quedou pegada na cinta que aínda tiña pegamento, do caracol inocente que cruza polo teu camiño cando chove.
Truer, por certo, vén da maneira na que a súa avoa dicía o verbo traer ("trueume" isto, "trueunos" aquilo) e do inglés "truer", (voz comparativa de "true", verdadeiro).
Á fin e ao cabo, que hai máis verdadeiro que os anacos do que somos?
Eva Antelo Mata
Autora do texto
Frente a la velocidad superficial
Truer es un cuentahílos. Una lupa que magnifica la trama de lo que nos rodea y sitúa nuestra mirada sobre el tejido que conforma las cosas, sus unidades mínimas y sus procesos invisibles. Las obras de esta exposición nos hacen calzarnos unos zapatos ajenos: reducen nuestro tamaño, ensalzan el gesto mínimo y nos piden tiempo y cuidado para aquello a lo que convencionalmente restamos valor.
Sara Piñeiro nos invita a una mirada pausada que enlaza recuerdos de infancia con preguntas de la adultez, que rescata con delicadeza aquello que se desecha sin pensar. En la misma sala en la que explora incertidumbres existenciales de su presente, comparte con nosotros el recuerdo de unos dibujos olvidados de aquellos primeros días con un lápiz en la mano, unas pequeñas cuevas donde refugiaba a los animales de su imaginación.
Los materiales empleados son subproductos de la industria, materiales auxiliares y periféricos de otras profesiones y sectores: elementos necesarios para hacer posible nuestra cotidianidad, pero diseñados para pasar desapercibidos. Aquí dejan de ser instrumentos para convertirse en un fin en sí mismos: reprogramar, reconstruir y retejer de otra manera. Hacen necesario agacharnos y observar con atención las estructuras que nos sostienen; observar, analizar y llegar a la materia prima de las cosas para recomponer, recuperar, desalienar.
Decir que estamos en la era de las imágenes es una obviedad repetida hasta la saciedad. La sobresaturación y la búsqueda constante del estímulo rápido forman parte de nuestro día a día: la vida digital ya no es una prótesis, sino una extensión de nosotros como individuos y como comunidad. Esta exposición nos propone dejar de deslizarnos infinitamente hacia abajo por nuestras pantallas y profundizar mirando debajo. ¿Qué teje nuestra visión? ¿Qué hilos se entrelazan para urdir la imagen de lo que somos, de lo que queremos ser?
Recordemos que la representación de la realidad en una pantalla surge gracias a cientos, miles de pequeñísimas fuentes de luz que, a su vez, reciben instrucciones de miles y millones de ceros y unos, entramados de forma específica para transmitir esa información. Incluso en el arte olvidamos muchas veces observar precisamente esa luz que nos permite percibir una obra: todos esos útiles de iluminación que, aunque permanezcan fuera del horizonte de visión, hacen visible la pieza, al tiempo que nos hablan con sinceridad sobre la historia del espacio que alberga el arte, sobre los medios y recursos de los que dispone y sobre los procesos que ha atravesado.
Pero también cabe preguntarse por la parte física de la imagen: los minerales que esconde la tierra son los que hacen posible la simulación virtual. Del suelo que nos sostiene extraemos una cantidad innumerable de recursos que damos por sentados sin visualizar sus consecuencias; la ética hacia el medio y hacia las comunidades de las que se extraen estos materiales es una de las cuestiones más urgentes de resolver para nuestro futuro global.
El punto de partida de Sara Piñeiro es una cantera familiar, donde el granito arrancado del suelo levanta edificios a kilómetros de distancia y sostiene lujos ajenos. De esa piedra que ya no está solo quedó, como residuo, el polvo de granito producido por las máquinas de corte; el mismo polvo que forma parte de sus piezas. Estas partículas de cuarzo, mica y feldespato pasan de subproducto industrial a sedimento biográfico: integradas con el látex, son piel del pasado; son ahora algo más que la piedra que antes eran.
A partir de ahí, la artista incorpora todo tipo de partículas de lo próximo, recogiendo la pelusa cotidiana de hogares, calles y terceros espacios; restos de agresiones, modificaciones y erosión de las superficies que nos acompañan; huellas de las vidas que pasan por ellas.
Del entorno cotidiano provienen también las cintas adhesivas: cintas de papel, de pintor, de aplicaciones de escenario y cine. En estas últimas, algunas están pensadas para disimular y ocultar elementos; otras, más brillantes, indican las posiciones de objetos y personas en escena, puntos de visibilidad útil siempre ocultos para el público. Sara Piñeiro trata estos materiales “como cuidándoles la piel y quitándoles el escozor”: liberados de su adherencia, pueden salir de su destino cerrado y convertirse en potencia de otra cosa.
Ahora, blandas y suaves, se entrelazan creando superficies pictóricas; tejidos de papel y cinta que invitan al ojo a descansar, a aliviarse del estímulo constante. El entramado de estas piezas nos habla también del trabajo invisible, de procesos manuales, lentos y repetitivos. Asimismo, deja entrever la intimidad de la artista con la obra, los largos tiempos compartidos, la acumulación infinita de gestos mínimos sin la cual habría sido imposible crear nada de lo que aquí vemos.
Sara Piñeiro nos muestra diversos caminos para volver a la unidad ínfima, para repensar lo pequeño, lo olvidado, lo insignificante. Cuidar de la mosca que quedó pegada en la cinta que todavía tenía adhesivo, del caracol inocente que cruza tu camino cuando llueve.
Truer, por cierto, proviene de la forma en que su abuela conjugaba el verbo traer (“trueume” esto, “trueunos” aquello) y del inglés truer (comparativo de true, verdadero).
Al fin y al cabo, ¿qué hay más verdadero que los fragmentos de lo que somos?
Eva Antelo Mata
Autora del texto